آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
609
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
مىكشد . بطورىكه در صور نجومى معمول است ، ماه را در حال هلال نشان دادهاند ، در زير تخت كماندارى ايستاده ، كه بىشبهه هيكلى مصنوع بوده ، و در زدن زنگ ساعت دخالتى داشته است ، همانطور كه در ساعت غزه هيكل هركولس « 1 » كارش اين بوده ، كه در سرقت ناقوس بنوازد . اما در جام سابق الذكر ( كليمو ) همه اجزاء ساعت ديده نمىشود . از روايات مورخان شرق و غرب ، كه اسنادى مستقل از يكديگر محسوب ميشوند ، ميتوان استنباط كرد ، كه در آنجا صحنهاى از مجلس تاجگذارى شاهنشاه هم تعبيه كرده بودند ، و در پيرامون آن نقش بزرگان اشراف كشور در حال سلام ديده مىشده است ، و نيز سايبان گنبد مانند متحركى داشته ، كه بر آن سيارات هفتگانه و دوازده برج ، و اشكال مختلفه قمر را نقش كرده ، و آلتى تعبيه نموده بودند ، كه در اوقات معين باران مىباريده ، و بانگ رعد مىكرده است . اين ساعت عجيب در قصر شاهى گنزك ، نزديك آتشكده شاهنشاهى آذرگشنسب ، واقع بود . هرقل آن كاخ و ساعت و آتشكده را ويران كرد « 2 » . غنيمتى هنگفت در سال 628 هنگام غارت دستگرد نصيب هرقل شد . بنابر روايت تئوفانس قيصر در آنجا سيصد لواى رومى ، كه در جنگها بدست ايرانيان افتاده بود ، با مقدارى كثير سيم غير مسكوك و خوانچههايى ، كه براى جشنهاى دينى به كار ميرفته « 3 » ، و فرشهاى زربفت و پارچههاى ابريشمى ، و جامههاى حرير ، و پيراهن سفيد بشمار ، و شكر ، و زنجبيل ، و فلفل ، و غيره بدست آورد ، و مقدار بسيار عود و مواد معطر ديگر يافت . در باغ بزرگى كه جزء قصر خسرو بود ،
--> ( 1 ) - Hercules ( 2 ) - راجع به اشياء قيمتى ، كه بگنجهاى خسرو دوم تعلق داشته ، توصيفات ديگرى ، كه كم و بيش صحيح است ، در دست . ر ك مثلا كتاب المحاسن منسوب بجاحظ ، ص 71 - 369 ، چاپ فان فلوتن و نيز مقايسه شود با اينوسترانتزوف مطالعات ساسانى ، ص 75 و بعد ؛ بوگدانو ، مجله كاما ، شماره 7 ، ص 45 و بعد . ( 3 ) - ( Iectisternium )